.:: historia capoeira
.:: legalizacja capoeira
.:: stroje w capoeira
.:: instrumenty w capoeira
.:: capoeira regional
.:: capoeira angola
.:: capoeira carioca
.:: maculele
.:: samba de roda
.:: puxada de rede
.:: mestre bimba
.:: mestre pastinha
.:: zumbi dos palmares
.:: maculele
.:: besouro mangangá
.:: manduca da praia
.:: lampiáo
historia capoeira
Capoeira jest brazylijska i to jest pewne. Patrząc jednak po za to, jest wieloma rzeczami na raz, będąc równocześnie tańcem, rodzajem gry, częścią kultury brazylijskiej, muzyką i sztuką walki. Do lat trzydziestych XX wieku książki odnosiły się do capoeira jako do "Jogo de Capoeiras" (Gra Capoeiras) lub "Capoeiragem", samym zaś słowem "capoeira" opisywały bardziej graczy, niż samą grę. (Gracze to właściwe sformułowanie. Osoby postronne często nazywają ich zawodnikami ("fighterami"), lecz osoby z kręgu widzą capoeira jako grę, nie walkę). Capoeira, a przynajmniej taka, jaką gra się dziś, rozwinęła się pośród brazylijskiej czarnej klasy pracującej, a jej historia, rzadko spisywana przed XIX wiekiem, opiera się bardziej na ustnej tradycji, niż na starych zapiskach czy obrazach. Oto, dlaczego jest w niej tyle wątków mitycznych i folkloru, choć z pewnością nie zbyt wiele. Przykładem jest historia Zumbiego, który był przywódcą Quilombo dos Palmares i stworzył capoeira w XVII wieku. Quilombos były fortecami zbu dowanymi przez zbiegłych niewolników (quilombolas), pośród któryc
h największą i najsłynniejszą było Quilombo dos Palmares, zniszczone pod koniec XVII wieku. Zumbi zdaje się być prawdziwą postacią historyczną, lecz nikt nie wie czy naprawdę znał capoeira. Są też dokumenty sugerujące praktykowanie capoeira przed zbudowaniem Quilombo dos Palmares. Pewne jest, że słowo "capoeira" nie ma afrykańskiego rodowodu. Istnieją różne tłumaczenia jego znaczenia, ale najbardziej przekonujące jest to, iż pochodzi z języka plemienia Indian Tupi-Guarani i znaczy: "wysoka trawa". Istnieje teoria, która powstała na Uniwersytecie Federalnym w Bahia, że capoeira ma swoje początki w dokach Bahii. Zgodnie z tą teorią, zasłyszaną od Renato Alcantary, marynarze i robotnicy portowi zabawiali się grami fizycznymi takimi jak capoeiragem i batuque, w których chodziło o wypchnięcie przeciwnika z koła bez użycia rąk Capoeira była więc po prostu grą. Jakkolwiekby nie było istnieją też inne legendy. Około 1815 roku książę Brazylii (później szy Cesarz i król Portugalii) Pedro Orleans é Bragança ponoć uczył się capoeira od swoich pałacowych niewolników. Jest to raczej mało prawdopodobne, gdyż ówczesnemu księciu, z cesarskimi ambicjami, była pewnie bliższa hiszpańska szermierka, niźli capoeira. Krążą też opowieści, że na początku XIX wieku oficerowie policji byli też graczami capoeira. Z tym, że capoeira od roku 1810 była w Brazylii nielegalna i jest mało prawdopodobne by policjanci ryzykowali grą nie dającą pieniędzy własną pracę. Czasami też słychać o batalionach capoeiristów biorących udział w wojnie między Brazylią a Paragwajem. W roku 1864 Brazylia, Argentyna i Urugwaj stworzyły sojusz przeciwko Paragwajowi. Jeden z brazylijskich batalionów, Zuavos, był utworzony ze zbiegłych niewolników, którym po schwytaniu zaproponowano wybór miedzy pójściem do wojska a strzałem w głowę. Oczywiście ludzie z capoeira wstępowali do armii, w wyniku czego zasłynęli jako Voluntários da Pátria (Ochotnicy Narodu). Do lat trzydziestych XIX wieku capoeira 
najwyr aźniej była ćwiczona bez muzyki. Istnieje teoria, iż z powodu praw wymierzonych przeciwko capoeira, muzyka została wprowadzona by móc ukryć ćwiczenia pod płaszczem tańca. Jeżeli natomiast teoria Alcantry (mówiąca o capoeira jako formie rekreacji) jest prawdziwa, możliwe jest, że marynarze i robotnicy portowi dodali muzykę tylko po to, by uatrakcyjnić grę. Niezależnie od swej historii wprowadzenie muzyki zmieniło aspekt techniki gry, a rytm zaczął odgrywać ważniejszą rolę wśród graczy. Ostatecznie doprowadziło to do pojawienia się w capoeira aspektu ludycznego, którego widocznie wcześniej brakowało i do gry na ulicy przed publicznością.
legalizacja capoeira
Uczniowie Bimby, wśród których byli synowie wysoko położonych polityków, zaczęli pracować nad zalegalizowaniem capoeira i poszczęściło się im. W latach trzydziestych XX wieku Brazylia była pod dyktaturą Getulio Vargasa. Vargas był nacjonalistą i widział w capoeira narodową sztukę, która nie powinna być zakazana, a wręcz przeciwnie promowana. Tak więc zostały spisane nowe prawa, zezwalające na naukę capoeira w zarejestrowanych akademiach oraz na pokazywanie jej szerokiej publiczności. Wraz z pojawieniem się nowych praw tradycyjni nauczyciele także zaczęli wynajmować sale i uzyskiwać zezwolenia i
niedługo potem szkoły capoeira były wszędzie. Dla odróżnienia tradycyjnej capoeira i capoeira Regional w latach pięćdziesiątych XX wieku zaczęto tradycyjną formę nazywać Angola. Nikt nie wie kto pierwszy użył tej nazwy i co miała dokładnie oznaczać. Dobrym strzałem zdaje się być to, że nazwa miała się odnosić do miejsc (Angola i Kongo), z których zwożono do Brazylii niewolników (twórców capoeira), ale to tylko strza ł.
stroje w capoeira
Stroje w capoeira nie są ujednolicone a powód tego jest dość drażliwy. Początkowo nie było czegoś takiego jak uniform, zamiast tego ćwiczyło się w codziennych ubraniach. Niektórzy twierdzą, że trend do ubierania się w Regional na biało wziął się z tego, iż
ludzie grali go po udziale w niedzielnej mszy, zaraz przed kościołem, a białe koszulki i spodnie upamiętniają białe ubiory, które zwykły być modne w tropikalnej Bahii. Inni twierdzą, że biały strój pomagał ocenić jakości gracza - jeżeli grał nisko i nie dotknął ziemi, jego strój pozostał czysty, co świadczyło, że musiał być dobry. Cóż, może to być prawdą, lecz nie musi. Faktem jest, że gracze Regional zaczęli nosić białe spodnie i koszulki dopiero pod koniec XX wieku. Natomiast gracze Angola, aby się odróżniać zaczęli nosić niebieskie spodnie i żółte koszulki. Dlaczego takie kolory? Po prostu były to kolory klubu piłkarskiego Ipiranga, ulubionej drużyny Mestre Pastinhy. I Angola i Regional są także ćwiczone bez koszulek [w Artes das Gerais wejście do akademii bez koszulki jest nie stosowne i obraźliwe - przyp. tłum.]. Obecnie tylko mężczyźni grają capoeira w ten sposób, nic jednak nie stoi na przeszkodzie by kobiety robiły to samo!
instrumenty w capoeira
Berimbau
Berimbau jest zrobiony z drewnianego łuku, około 1,5 metra długiego, od 2 do 3,5 centymetra szerokiego w przekroju. Na jego grubszym końcu wykrawany jest mały kołek, do którego przymocowany jest stalowy drut. Drugi koniec pokryty jest skórzaną łatką, która zapobiega wrzynaniu się druta w pękające drewno. W dzisiejszych czasach drut wybierany jest z wnętrza starych opon samochodowych. Dawniej używano wnętrzności zwierzęcych. Wysuszona, wydrążona w środku tykwa, zwaną "cabaça" w portugalskim, służy jako pudło rezonansowe potęgujące dźwięk instrumentu. Szeroki , okrągły otwór wycinany jest w miejscu, gdzie dochodziła do owocu łodyga, a po przeciwnej stronie wiercone są dwie dziurki, przez które przepuszczana jest linka, łącząca "cabaça" z łukiem.
Berimbau trzymany jest zazwyczaj w lewej dłoni razem z kamykiem, monetą albo metalowym guzikiem (vintém), który wytwarza jeden z dwóch dźwięków, zależnie czy dotyka się nim drut czy nie. Dźwięk berimbau wytwarzany jest w mom encie gdy drut uderzany jest drewnianą pałeczką (baqueta), długim na około dwanaście cali, który trzymany jest w prawej dłoni razem z małą, wiklinową grzechotką (caxixi). Dźwięk wysuszonych fasolek albo groszków wewnątrz caxixi wzbogaca i dodaje charakteru dźwiękowi berimbau.
Przez zbliżanie lub oddalanie "cabaça" od ciała grający może otrzymać różne modulacje tego samego dźwięku.
Wyróżniamy trzy typy berimbau, i w idealnym przypadku wszystkie trzy obecne są w Roda:
-Gunga z najgłębszym dźwiękiem, gra rolę basu; podtrzymuje rytm i normalnie gra podstawową wersję rytmu, bez żadnych wariacji.
-Médio, albo de centro, również znany po prostu jako berimbau, gra podstawowy rytm tak jak gunga; spełnia rolę podobną do rytmicznej gitary. Na przykład może grać podstawowy rytm, później podstawową wariację dla niego by wrócić z powrotem do podstawowego rytmu, itd.
-Viola lub violinha to berimbau z najostrzejszym dźwiękie m; jest odpowiedzialny z a wszelki synkopy i improwizacje. Rola, którą spełnia identyczna jest do gitary solowej.
Mestre Bimba używał zazwyczaj jednego berimbau w Roda, tak jak to możemy usłyszeć płycie jego gramofonowej "Curso de Capoeira Regional", gdzie śpiewa i chór mu odpowiada. Możemy usłyszeć, że używa berimbau de centro trzymając się podstawowego rytmu Sao Bento Grande, wraz z podstawowymi jego wariacjami . Co jest ciekawe pomiędzy piosenkami improwizuje na nim jak by grał na violinha. Struktura trzech instrumentów z niskim, średnim i wysokim dźwiękiem używana jest w wielu afrykańskich kulturach. Istnieje Afro - Brazylijska religia - candomblé - gdzie używane są trzy typy bębnów. Tam jednak bęben basowy spełnia role improwizującego ( w przeciwieństwie do violinha używanym w Capoeira). Ślady tej potrójnej struktury można zaobserwować również w zachodniej kulturze, mającej korzenie w kulturze afrykańskiej, tak jak w "rock-and-roll" z gitarą basową, rytmiczną i solową.
Bogactwo i zawiłość rytmów rekompensuje wszelkie melodyczne ograniczenia jaki może posiadać berimbau - gdy trzymany jest w rękach doświadczonego gracza, czasami aż trudno jest wyobrazić sobie, że posiada tylko dwie nuty. Ruchy graczy wewnątrz Roda odzwierciedlają rytmy grane. W zależności od granego rytmu, gra może być albo wolna i zwodnicza, szybka i agresywna, lub otwarta i harmoniczna.
Wyróżniamy wiele rytmów. Niektóre są uniwersalne, tak jak Angola, Sao Bento Grande, Sao Bento Pequeno. Inne specyficzne dla danego regionu, albo stworzone przez różne osoby. Tak dzieje się z praktykującymi Capoeira Regional, grającymi rytmy stworzone przez Mestre Bimba - Sao Bento Grande (de Regional), Cavalaria (de Regional), Iuna, Amazonas, etc.
Atabaqe
Atabaque jest bębnem, który używany był początkowo w afro-brazylijskich obrzędach i rytuałach, a następnie stał się instrumentem w muzyce Capoeira. Jest to duży bęben ustawiany zwykle na stojaku i uderzany rękami. Ze względu na rozmiar i brzmienie również dzieli się na rodzaje. Tak więc od największego do najmniejszego występują:
-Atabaque Rum
-Atabaque Rum-pi
-Atabaque Le
Pandeiro
Pandeiro to odpowiednik europejskiego tamburynu. Pandeiro różni się jednak od tamburynu tym, że na obręcz napięta jest skóra. Dźwięki powstają poprzez uderzanie w skórę lub potrząsanie całym instrumentem. Gra ono rytm wspomagający grę gungi. Pandeiro zostało przywiezione do Brazylii w czasie pierwszej procesji Corpus Christi, która miała miejsce w Bahia w roku 1549. Od tego czasu afrykanie używali go przy wszelkiego rodzaju uroczystościach.Używany był później w Sambie, a następnie w Capoeira. Pandeiro stanowi nieodłączną część w Baterii (orkiestrze).
Agogo
Są to dwa dzwonki (rzadziej trzy) umocowane na jednym uchwycie. Uderzane są drewnianym kołkiem. Różne rozmniary tych dzwonków powodują powstanie różnych dźwięków. Instrument ten wykorzystywany jest głównie przy capoeira Angola.
Reco-reco
Jest to instrument najrzadziej używany. Stanowi go podłużny kawałek drewna z wyżeźbionymi szczelinami. Cienki patyczek przesuwany jest wzdłuż instrumentu co powoduje wydanie dźwięku. Przypomina troszkę tarkę do prania.
capoeira regional
Mestre Bimba (Manoel dos Reis Machado), twórca i prekursor Capoeira Regional, urodził się w Engenho Velho de Brotas, Sao Salvador w stanie Bahia, dnia 23 listopada 1900 roku jako syn Luisa Cândido Machado (słynnego mistrza batuque) i Marii Martihni do Bonfim. Całe swoje dzieciństwo spędził wraz z ojcem na nauce batuque (forma tańca-walki, w której celem jest powalenie przeciwnika na ziemię korzystając tylko z kopnięć w nogi. Kilka technik capoeira wywodzi się w prostej linii z batuque np. banda). W wieku lat 12, Mestre Bimba poznał Capoeira, która od tego moment stała się częścią jego życia. Jego nauczycielem został Bentinho, kapitan statku pływającego pod banderą Navegaçao Bahiana. Bimba uczył się Capoeira Angola, a której naukę rozpoczął w roku 1918. Po latach poświęconych treningom i doświadczeniom, rozpoczął sam nauczanie Capoeira Angola z elementami batuque. Nowa forma Capoeira dzięki nowym metodom treningu, łączyła w sobie nowe techniki ataku i obrony (sekwencje). 
Te techniki (sekwencje) zaczęto nazy wać technikami Bimby lub "Cintura Desprezada". Gradacja (system gradacji) w Capoeira jest także dziełem Mestre Bimba. Pierwotny system gradacji zakładał noszenie kolorowej przepaski wokół szyi, zamiast sznura wokół pasa jak czyni się dzisiaj. Forma Capoeira propagowana przez Mestre Bimba wzięła swoją nazwę od akademii przez niego prowadzonej, nazwanej Centro de Cultura Física e Luta Regional (gdzie uczył Luta Regional Baiana), którą otworzył w roku 1932. Oficjalnie została ona uznana jednak dopiero w lipcu 1937 roku. Od tego momentu nauczanie lub ćwiczenie Capoeira było dozwolone tylko i wyłącznie za zezwoleniem policji i wyłącznie w oficjalnych, zarejestrowanych ośrodkach takich jak kluby, sale gimnastyczne czy akademie. W 1936 roku Mestre Bimba w celu promocji swojej nowej formy zgodził się przyjąć wyzwanie od każdego, niezależnie od tego jaką reprezentował sztukę walki. Mestre Gato powiedział kiedyś: "Mestre Bimba był wojownikiem z umysłem wojownika". Mestre Bimba pozostał niepokonany do czasu swojej śm ierci. Dzięki rozgłosowi jaki towarzyszył Capoeira, jej nowy styl Regional zaczął rozprzestrzeniać się po całej Brazyl ii. W roku 1953 Mestre Bimba został zaproszony do Pałacu Prezydenckiego, gdzie prezydent Gertuho Vargas uznał Capoeira jako sport narodowy i Brazylijską sztukę walki. Capoeira Regional jest technicznie dostosowaną wersją Capoeira Angola. Mestre Bimba przystosował ten styl poprzez wprowadzenie nowych technik jak np. galopante. Mestre dodał także swoje własne pokroju martelo. Niektóre z technik pochodzących z Capoeira Angola zostały przystosowane do Capoeira Regional. Mestre Bimba dodał wiele elementów obrotowych i gimnastycznych. Bez metod treningowych stosowanych przez Mestre Bimba, capoeira mogła podzielić los batuque i zaniknąć. W obecnej formie Regional cechuje się wiekszą szybkością gry i mniejszym udziałem malicia niż to jest w Capoeira Angola. Współcześnie Capoeira jest nauczana na całym świecie. Stworzenie stylu Regional 
w Capoeira sprawiło, że Mestre Bimba na stałe zapisał się wśró d legend Capoeira. Mestre Bimba był nie tylko twórcą i prekursorem Regional, był także doskonałym śpiewakiem i muzykiem . Stworzył wiele rytmów (toques) na Berimbau, m.in. Sao Bento de Regional, Amazonas i Iuna. Mestre Bimba zmarł 4 lutego 1974 roku w Goias w Brazylii, daleko od ukochanej Bahii. Przeszedł po niebie Capoeira jak olbrzymia tropikalna burza, której skutki daje się odczuć do dziś.
capoeira angola
Nie jest znane pewne pochodzenie Capoeira Angola, niektórzy Mestres uważają, że pochodzi z Afryki, inni utrzymują, iż wyrosła w Brazylii. Z pewnością wiadomo jednak, że w Afryce istniał "taniec zebry" - N'Golo - który, przypominał Angolę. Był to rytuał, w którym czarni walczyli blisko siebie w kole zgromadzonych a nagrodą była dziewczyna z plemienia przegranego. Do dziś podobna forma ceremonii występuje w Nigerii pod nazwą Katagun. Prawdopodobnie głównym wydarzeniem, z powodu którego trudno dziś powiedzieć coś więcej na temat historii Angoli, jest zarządzenie ministra skarbu Rui Barbosy w rządzie Fonseci o spaleniu wszystkich dokumentów, dotyczących niewolnictwa, gdyż hańbią one imię Brazylii. Być może nie chodziło jednak o kształtowanie nowej historii, a o...
Nazwa Capoeira Angola po raz pierwszy pod koniec XIX wieku. Na plantacjach, fazendach rzadko widywana, rozwijała się w wsiach zbiegłych niewolników tzw. quilombos. Po zniesieniu niewolnictwa "Złotym prawem" w roku 1888 Capoeira stawała się zjawi skiem coraz to powszechniejszym. Zaczęła się wprowadzać do miast , niosąc ze sobą niezbyt pochlebne opinie - pojawiały się wtedy pierwsze zapiski dotyczące capoeira w kodeksie karnym.
Po działaniach Rui Barbosy mających na celu zniszczenie materiałów mówiących o niewolnictwie i przeszłości czarnych w Brazylii capoeira przetrwała i stopniowo z walki przerodziła się w coś więcej, tworząc kulturę brazylijską. W tych to czasach rodziły się takie sławy jak: Mangangá Besouro, Valdemar, Totonho de Maré, Cobrinha Verde, Canjiquinha, Caiçara, Atenilo, Nagé Traíra, Porreta, Bento Certeiro i sławetny Vicente Ferreira Pastinha, którzy wybrali capoeira jako sposób życia, ćwiczyli i nauczali Capoeira Angola przez wiele lat, a także stali się twórcami Centro Esportivo de Capoeira w Salvador (Bahia).
Capoeira Angola jest tradycyjną formą capoeira. W przeciwieństwie do Regional nie miała jednego "ojca". Najczęściej jednak wiązany z nią jest Mestre Pastinha jako największy filozof Capoeira Angola. Gra jest tu spokojniej sza, bardziej przemyślana - nie ma w niej miejsca na omyłkowe zderzenia, wszystko komponuje się w jeden płynny ruch. Tak jak w całej capoeira bardzo ważna jest muzyka. Typowa bateria w roda Angoli składa się z trzech berimbau, atabaque, dwóch pandeiro, agogo i czasem reco-reco. Występują tu też formy muzyczne charakterystyczne tylko dla Capoeira Angola tzw. ladainhas, będące zarazem czymś w rodzaju wstępu do roda i są śpiewane przez osoby wyższe rangą. Roda Angoli rożni się też innymi elementami - nie klaszczemy w niej i nie kupujemy gry (są grupy w których się kupuje). Występują tu także tzw. chamadas (przywołanie) - będące momentem, którym można chwilę odpocząć by zaraz potem ze zdwojoną czujnością przejść do gry.
Prawdziwi angoleiros noszą się troche inaczej, nieobce są im buty czy spodnie zaprasowane na kant. Koszulka ulubinego zespołu piłkarskiego mestre też może być ważniejsza niż biała camisa.
Najważniejszym jednak elementem Capoeira Angola jest malicia. Malicia jest tym co czyni capoeira z wodniczą. Robisz coś by tego nie uczynić, nacierasz by zrobić unik. Jest sprytem, jest myślą która pozwala oszukać twego przeciwnika. Jest to umiejętność, której uczysz się sam, nie nabywasz jej tylko na treningach.
capoeira carioca
W Rio de Janeiro, maltas (gangi uliczne) rekrutowały zbirów, zwanych w prasie "capoeiras" i wykorzystywały ich do wymuszania pieniędzy od ludzi. Politycy zatrudniali tych samych zbirów, żeby perswadowali elektoratowi, by głosował na nich, co w końcu doprowadziło do nowych zakazów wymierzonych w capoeira. Z tych czasów wzięło się też jedno ze starych określeń capoeira - vadiaçao, co znaczy mniej więcej tyle, co włóczęgostwo. Grana przez liczne rzesz rzezimieszków capoeira z Rio stała się bardzo ostra. Jej nauczyciele usunęli wszystkie piękne ruchy nieużyteczne w prawdziwej walce. Przykładowo kopnięcia były niższe, celując raczej w korpus, niż w głowę. Ręce były używane w różnoraki sposób by mylić przeciwnika, zadawać ciosy czy palcami atakować oczy.
Nie było tam muzyki, żadnych gwiazd czy jakiejkolwiek akrobatyki po za użyteczną w walce. W Capoeira Carioca był także prowadzony trening z bronią. Nie była to jednak broń palna ze względu na swą cenę, ale zwykłe brzytwy i pałki. Brzytwy były zwane Santo Cristo prawdopodobnie z powodu krzyżujących się wzorów. Pałki zwały się petropolis, co znaczy miasto Piotra, która to nazwa jest nazwą dzielnicy Rio, wiec prawdopodobnie tam rozwinęła się ta technika. Gangsterzy z Rio nosili czerwone jedwabne szale owinięte wokół swych szyi. Robili to głównie ze względu na dziarski wygląd i ukazanie przynależności do gangu, sami jednak mówili, że noszą go by chronić swe szyje od cięć brzytwą. (Zwykle brzytwa nie tnie jedwabiu, lecz plącze się w nim). W 1916 roku kapitan Ataliba Nogueira i porucznicy Lapa i Leite (wszyscy należeli do Żandarmerii Wojskowej) opublikowali kolejny "Podręcznik Capoeira". Skierowany do personelu wojskowego (capoeira była nadal zakazana przez prawo) był jednym z najlepszych książek o capoeira, jakie kiedykolwiek napisano. Autorzy z pewnością byli biali, gdyż w tamtych czasach mało który czarny mógł awansować do rangi wyższej niż sierżant. Oczywiście żołnierze i marynarze nie byli jedynymi uprawiającymi capoeira w Brazylii, tylko jedynymi, którzy publikow ali o niej książki. Capoeira Angola (podówczas nieznana pod tą nazwą) była formą praktykowaną głównie w stanach Bahia i Pernambuco. Jako że większość ćwiczących stanowili robotnicy o afrykańskim pochodzeniu, była w oczach białych niesmaczna, tak więc pozostawała nielegalna. Wtedy pojawiła się capoeira Regional. W tym wypadku jeden tylko człowiek dokonał zmian. Zwał się Manuel dos Reis Machado, ale lepiej znany był jako Mestre Bimba. (Jest już tradycją capoeira, że ludzie otrzymują przydomek. Nie jest to wymagane, lecz prawie każdy go ma).
maculele
Maculele tak jak capoeira było praktykowane pod przykrywka tanca ,w okresie niewolnictwa, aby straznicy nie byli wstanie zauwazyc nauki ataku i obrony. Taniec-walka jest prowadzony w postaci malych kroczkow ze stopami blisko siebie jakby były w lancuchach i z duza iloscia ruchow biodrami do rytmu dawanego kijami.
Kije, Esgrimas powinny być od 50 do 60 cm. Najlepsze drewno to Biriba, canzi albo pitia.
Muzyka, piesni pochodza z okresu niewolnictwa i maja afrykanskie korzenie, mowia one o sile i buncie ku wolnosci. Inne piesni mowia o Candomblé do Cabloco i niektorzy spiewaja piesni Vava'y - syna Mestre Popo.
Rytm Maculele jest grany na 2 albo jeszcze lepiej 3 Aabaques. I także na Agogo i Ganza. Tylko Ci ,którzy naprawde opanowali insturment powinni to grac.
Maculele, z Faco (maczety) nie jest czescia tradycji. Zostalo stowrzone w Bahia jako atrakcja dla turystow.
Mestre Popo kutlywowal afrykanskie tradycje Maculele i zostawil swoja wiedze i dziedzictwo rodzinie i synowi Vava. Mesre Popo zmarł 16 wrzesnia 1969.
samba de roda
Samba de roda - ten rytm zaprasza to tańczenia samby w roda Samba de roda pochodzi z Senzalas (niewolnicze mieszkania) gdzie niewolnicy, po ciężkim dniu pracy, zbierali się razem przy ogniu ,aby tańczyć w zmysłowy, erotyczny sposób ,aby zwrócić na siebie uwagę partnera, tańczyli do zaimprowizowanych rytmicznych klasków i bębnienia mużyków. Tutaj przedstawiona jest historia folkloru północno-wschodniej Brazylii, gdzie jest najbardziej różnorodna kultura na świecie i tańcem Brazylijczycy opowiadają historię życia codziennego . Termin Samba jest znany ze źródeł pisemnych od 1838 i zastąpił on termin Baruque od początku XX wieku. Pochodzenie słowa Samba nie jest do końca znane ale istnieje kilka wyjaśnień z afrykańskich jeżyków. Angolskie słowo Semba (dotkniecie brzucha) wydaje się być wątpliwe jako pochodna. Język Umbudu zna termin Esemba, Ohisemba, co znaczy tańczenie do klaskania rak. Jest tez Disamba z Kimbundu i Masemba z Kikoongo które znaczą wzajemne dotykanie się brzuchami. Ale Kimbundu zna także termi n Sesemba co oznacza taniec ze powleczonymi stopami. Wydaje się ze jest to kombinacja słów.
puxada de rede
Puxada de Rede jest tradycyjną formą sztuki teatralnej odgrywanej w wielu prezentacjach Capoeira. Ta stara brazylijska legenda opowiada o rybaku który wypłynął na połów w nocy swą "Jangada" (ręcznie robiona łódź rybacka używana głównie w obszarze północno - zachodniej Brazylii). Żona rybaka miała złe przeczucia związane z jego rejsem i z tego powodu próbowała go zatrzymać przed wypłynięciem tamtej nocy. Rybak jednak wypłynął, zostawiając płaczącą żonę i wystraszone dzieci. Jego żona czekała całą noc na plaży na jego powrót. Nad ranem, około 5 kiedy rybacy zazwyczaj wracają z połowu, zauważyła "Jangada". Rybacy mieli bardzo smutne miły, niektórzy z nich nawet płakali, nie widziała jednak wśród nich swego męża. Jeden z rybaków powiedział ze jej mąż wypadł przypadkiem z łodzi. W chwili gdy zaczęli wyciągać siec, zauważono ze jego ciało splatane jest między rybami. Chwile później jeden z przyjaciół przyniósł ciało rybaka w swych dłoniach, dokonując tym samym rytualnego pogrzebu na plaży.
mestre bimba
(Manuel dos Reis Machado, 1900-1974)
Mestre Bimba urodził się w stolicy Bahia Salwadorze w 1900 roku, gdzie w 1912 roku zaczął uczyć się capoeira od kapitana żeglugi handlowej zwanego Bentinho. W wieku dziewiętnastu lat był już mistrzem, a jako że przedkładał aspekt walki nad ludyczny (choć oba prezentował bardzo dobrze), stał się doskonałym zawodnikiem ("fighterem") wygrywającym w walkach z bokserami, zawodnikami jiujitsu, itd. Nigdy nie walczył za pieniądze, tylko dla samej przyjemności, ale prawdopodobnie inni zarabiali stawiając na niego, bądź przegrywali stawiając przeciwko niemu. Mestre Bimba zarabiał pracując jako robotnik portowy. Chociaż nie umiał czytać i pisać, był przystojnym i inteligentnym człowiekiem, a ponieważ był słynnym zawodnikiem ("fighterem") niedługo zaczęli się do niego zgłaszać zamożni młodzi ludzie z prośbą o naukę. Z początku uczył ich w swym domu, ale do roku 1932 miał tak wielu uczniów, że zdecydował się otworzyć akademię. Była to pierwsza niewojs kowa szkoła capoeira w Brazylii, która istnieje do tej pory w tym samym miejscu. Prawdą jest, że Bimba wolał niektóre techniki bardziej, niż inne. Szczególnie lubił te, które nadawały się do walki, ale w przeciwieństwie do czysto brutalnej formy ćwiczonej w Rio, zachował on wiele tradycyjnych elementów capoeira, w tym i muzykę. W rzeczy samej był utalentowanym muzykiem, jeżeli chodzi o tradycyjne instrumenty: berimbau, caxixi i atabaque. Dodał także do nowotworzonej formy trochę modlitw i rytuałów z Candomblé. Bimba chciał nauczyć studentów mieszanki praktycznej walki i tradycyjnej kultury. Uczył ich więc grać na instrumentach, przygotowywać pułapki i zasadzki, oraz używać brudnych sztuczek. Opowiadał także o brazylijskiej raczej, niż afrykańskiej spuściźnie capoeira. Metody pedagogiczne, jakimi posługiwał się Bimba były prawdziwą innowacją i 
spowodowały przekształcenie się ze sztuki klasy pracującej w formę atrakcyjną dla bogatych białych. Oczywiście capoeira była nadal nielegalna. Aby otworzyć swoją szko łę Bimba nie mógł powiedzieć, iż uczy capoeira. Jednakże boks, zapasy czy judo były legalne, więc jeden z uczniów Bimby (młody prawnik) zasugerował, by Bimba użył po prostu innej nazwy. Wybraną nazwą była Luta Regional Bahiana, co można by przetłumaczyć jako styl walk z Bahia. Wszyscy jednak wiedzieli, czym był, więc zaczęli nazywać tę formę capoeira Regional. Bimba zmarł 5 lutego 1974 roku, mając wielu uczniów, wielu przyjaciół i niewiele pieniędzy.
mestre pastinha
(Vicente Ferreira Pastinha, 1889-1981)
Pastinha urodził się 4 kwietnia 1889 roku. Jego ojciec był Hiszpanem, a matka czarną Brazylijką. Pełne imię mistrza to Vincente Joaquim Ferreira. Będąc chłopcem Pastinha pobierał naukę capoeira od czarnego Mestre Benidido. Do swych dwunastych urodzin stał się tak dobrym fighterem, że miał możliwość otrzymać pracę jako bramkarz w domu publicznym. (Niezła praca dla dwunastolatka, co?). Mając dosyć walki w pracy, Pastinha w roku 1941 otworzył szkołę capoeira, w której uczył starym sposobem, przez obserwowanie i naśladowanie, bez jakiejkolwiek formalnej metody, podtrzymując tym samym tradycję. Pastinha wraz ze swymi uczniami niedługo po tym zaczął dawać pokazy dla turystów w hotelach Salwadoru, stolicy Bahia, i nagrywać płyty z muzyką capoeira. To przysporzyło im mnóstwo przyjaciół pośród intelektualistów, którzy uważali Pastinhę za skarb czarnej kultury i pomagali mu w jego pracy. Bimba lubił Pastinhę i szanował za to, co robił. Sam osobiśc ie uczył
wielu starych technik, które nie były użyteczne. Nie pozwalał ich wykonywać początkującym, ale zaawansowanych uczniów zachęcał do nauki tychże technik. Tak więc dziś jest powszechne dla capoeiristas praktykowanie obu "rodzin" (korzystając z terminu portugalskiego), Regional i Angola. Pastinha podzielił jego los Bimby, umierając w państwowym przytułku 13 listopada 1981 roku. Niemal w tym samym czasie capoeira zaczęła się rozpowszechniać na świecie, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Dwoma najbardziej znanymi pionierami byli Bira Alameida w Kalifornii i Jelon Vieira w Nowym Jorku. Niektórzy twierdzą, że nauki Vieiry wpłynęły na szaleństwo break dance'u w latach osiemdziesiątych, ale naprawdę zasługa ta należy się grupie tanecznej z Nowego Jorku o nazwie "High Times Crew".
zumbi dos palmares
(1655 - 1695)
Był liderem jednego z najbardziej znanych quilombos (osady zakładane przez zbiegłych niewolników, głęboko w dżungli) o nazwie Palmares, które mieściło się na południu Pernambuco. Osada Palmares stawiała opór siłom kolonialnym przez 65 lat. Pod koniec 1694 roku jednak została ostatecznie zniszczona. Zumbi uciekł lecz został schwytany, uwięziony i stracony rok później. Stał się on narodowym bohaterem a jego imię dziś jest w Brazylii symbolem walki o wolność.20 listopada 1695 roku Zumbi z Palmares został podstępnie zamordowany, jego głowa została odcięta i wywieszona na placu w Recife.
maculele
Dokładnie nie wiemy, jak Maculele miał na imię. Istnieje też wiele legend dotyczących jego osoby. Jedna z nich głosi, że był on młodym mężczyzną mieszkającym w małej wiosce. Pewnego dnia, gdy wszyscy mężczyźni poszli na polowanie został sam z kobietami i dziećmi. Podczas nieobecności mężczyzn zostali oni zaatakowani przez inną wioskę. Makulele biorąc w dłoń dwie maczety walczył z najeźdźcami do momentu w którym został zabity. Wtedy wielkie światło spadło z nieba na jego ciało i sprawiło, że młodzieniec wstał i walczył dalej, dopóki nie wybił wszystkich najeźdźców, poczym skonał. Na cześć jego i wydarzenia które miało miejsce w wiosce praktykuje się walkę pałkami - maculele.
besouro mangangá
(Manuel Henriques, 1897-1924)
Syn Joăo Grosso i Marii Haifa, Manuel Henriques, nauczył się capoeira od Tio Alípio (byłego afrykańskiego niewolnika). Tio Alípio dał Manuelowi Henriques apelido "Besouro Mangangá" z powodu jego zdolności szybkiego znikania zawsze kiedy był w pobliżu wojującej grupy albo stawał wobec niebezpieczeństwa. Był on sławnym i silnym capoeiristą, wieść że Besouro Mangangá ma nadprzyrodzoną siłę szybko się rozeszła .Powstała legendam która mówiła że Besouro nie tylko znikał kiedy stawał wobec niebezpieczeństwa ale też zamieniał się w dużego karalucha, aby przestraszyć wszystkoch dokoła. Legenda głosiła też ze miał "zamknięte ciało". Pewnego razu, gdy walczył z oddziałem policjantów, którzy przyjechali, aby aresztować capoeiriste, nie został zraniony a kule się od niego odbijały, jedyną bronią którą mógł zostać zabity był drewniany nóż. W 1924, w wieku 27, Besouro Mangangá został zaskoczony przez płatnego zabujce i zabity takim właśnie nożem.
manduca da praia
Żył on w środku XIX wieku w Rio de Janeiro. Był on bogatym człowiekiem biznesu a jednocześnie szanowanym capoeiristą. Nie należał do żadnego gangu - co w tamtych czasach, gdy Capoeira była mocno uciskana, było niespotykane. 27 razy był oskarżany o zranienie lub uszkodzenie komuś ciała ale nigdy nie został skazany ponieważ był silną osobowością i posiadał duże wpływy także wśród szanowanych obywateli i autorytetów. Manduca da Praia ostatecznie stał się sławny przez swoje zwycięstwo w pojedynku z portugalskim wysłannikiem zwanym Santana, który był wielkim wojownikiem i wyzwał go do walki.
lampiáo
(Virgulino Ferreira da Silva, 1897-1938)
Virgulino Ferreira da Silva urodził się w 1897 roku. Mieszkał na pustyni cangaço, która mieści się w sercu Pernambuco. Regionalne i rodzinne waśnie były tam na porządku dziennym. Pewnego dnia podczas walki jego ojciec został zabity przez policję. Od tamtej pory on i jego gang były postrachem dla całego obszaru i dla policji. Miał wielu wrogów ale także, poprzez organizowanie festynów, świętowanie i zastraszanie, tłum po swojej stronie. W 1938 on i jego żona Maria Bonita zostali zamordowani przez armię.
.:: legalizacja capoeira
.:: stroje w capoeira
.:: instrumenty w capoeira
.:: capoeira regional
.:: capoeira angola
.:: capoeira carioca
.:: maculele
.:: samba de roda
.:: puxada de rede
.:: mestre bimba
.:: mestre pastinha
.:: zumbi dos palmares
.:: maculele
.:: besouro mangangá
.:: manduca da praia
.:: lampiáo
historia capoeira
Capoeira jest brazylijska i to jest pewne. Patrząc jednak po za to, jest wieloma rzeczami na raz, będąc równocześnie tańcem, rodzajem gry, częścią kultury brazylijskiej, muzyką i sztuką walki. Do lat trzydziestych XX wieku książki odnosiły się do capoeira jako do "Jogo de Capoeiras" (Gra Capoeiras) lub "Capoeiragem", samym zaś słowem "capoeira" opisywały bardziej graczy, niż samą grę. (Gracze to właściwe sformułowanie. Osoby postronne często nazywają ich zawodnikami ("fighterami"), lecz osoby z kręgu widzą capoeira jako grę, nie walkę). Capoeira, a przynajmniej taka, jaką gra się dziś, rozwinęła się pośród brazylijskiej czarnej klasy pracującej, a jej historia, rzadko spisywana przed XIX wiekiem, opiera się bardziej na ustnej tradycji, niż na starych zapiskach czy obrazach. Oto, dlaczego jest w niej tyle wątków mitycznych i folkloru, choć z pewnością nie zbyt wiele. Przykładem jest historia Zumbiego, który był przywódcą Quilombo dos Palmares i stworzył capoeira w XVII wieku. Quilombos były fortecami zbu dowanymi przez zbiegłych niewolników (quilombolas), pośród których największą i najsłynniejszą było Quilombo dos Palmares, zniszczone pod koniec XVII wieku. Zumbi zdaje się być prawdziwą postacią historyczną, lecz nikt nie wie czy naprawdę znał capoeira. Są też dokumenty sugerujące praktykowanie capoeira przed zbudowaniem Quilombo dos Palmares. Pewne jest, że słowo "capoeira" nie ma afrykańskiego rodowodu. Istnieją różne tłumaczenia jego znaczenia, ale najbardziej przekonujące jest to, iż pochodzi z języka plemienia Indian Tupi-Guarani i znaczy: "wysoka trawa". Istnieje teoria, która powstała na Uniwersytecie Federalnym w Bahia, że capoeira ma swoje początki w dokach Bahii. Zgodnie z tą teorią, zasłyszaną od Renato Alcantary, marynarze i robotnicy portowi zabawiali się grami fizycznymi takimi jak capoeiragem i batuque, w których chodziło o wypchnięcie przeciwnika z koła bez użycia rąk Capoeira była więc po prostu grą. Jakkolwiekby nie było istnieją też inne legendy. Około 1815 roku książę Brazylii (później szy Cesarz i król Portugalii) Pedro Orleans é Bragança ponoć uczył się capoeira od swoich pałacowych niewolników. Jest to raczej mało prawdopodobne, gdyż ówczesnemu księciu, z cesarskimi ambicjami, była pewnie bliższa hiszpańska szermierka, niźli capoeira. Krążą też opowieści, że na początku XIX wieku oficerowie policji byli też graczami capoeira. Z tym, że capoeira od roku 1810 była w Brazylii nielegalna i jest mało prawdopodobne by policjanci ryzykowali grą nie dającą pieniędzy własną pracę. Czasami też słychać o batalionach capoeiristów biorących udział w wojnie między Brazylią a Paragwajem. W roku 1864 Brazylia, Argentyna i Urugwaj stworzyły sojusz przeciwko Paragwajowi. Jeden z brazylijskich batalionów, Zuavos, był utworzony ze zbiegłych niewolników, którym po schwytaniu zaproponowano wybór miedzy pójściem do wojska a strzałem w głowę. Oczywiście ludzie z capoeira wstępowali do armii, w wyniku czego zasłynęli jako Voluntários da Pátria (Ochotnicy Narodu). Do lat trzydziestych XIX wieku capoeira najwyr aźniej była ćwiczona bez muzyki. Istnieje teoria, iż z powodu praw wymierzonych przeciwko capoeira, muzyka została wprowadzona by móc ukryć ćwiczenia pod płaszczem tańca. Jeżeli natomiast teoria Alcantry (mówiąca o capoeira jako formie rekreacji) jest prawdziwa, możliwe jest, że marynarze i robotnicy portowi dodali muzykę tylko po to, by uatrakcyjnić grę. Niezależnie od swej historii wprowadzenie muzyki zmieniło aspekt techniki gry, a rytm zaczął odgrywać ważniejszą rolę wśród graczy. Ostatecznie doprowadziło to do pojawienia się w capoeira aspektu ludycznego, którego widocznie wcześniej brakowało i do gry na ulicy przed publicznością.legalizacja capoeira
Uczniowie Bimby, wśród których byli synowie wysoko położonych polityków, zaczęli pracować nad zalegalizowaniem capoeira i poszczęściło się im. W latach trzydziestych XX wieku Brazylia była pod dyktaturą Getulio Vargasa. Vargas był nacjonalistą i widział w capoeira narodową sztukę, która nie powinna być zakazana, a wręcz przeciwnie promowana. Tak więc zostały spisane nowe prawa, zezwalające na naukę capoeira w zarejestrowanych akademiach oraz na pokazywanie jej szerokiej publiczności. Wraz z pojawieniem się nowych praw tradycyjni nauczyciele także zaczęli wynajmować sale i uzyskiwać zezwolenia i
niedługo potem szkoły capoeira były wszędzie. Dla odróżnienia tradycyjnej capoeira i capoeira Regional w latach pięćdziesiątych XX wieku zaczęto tradycyjną formę nazywać Angola. Nikt nie wie kto pierwszy użył tej nazwy i co miała dokładnie oznaczać. Dobrym strzałem zdaje się być to, że nazwa miała się odnosić do miejsc (Angola i Kongo), z których zwożono do Brazylii niewolników (twórców capoeira), ale to tylko strza ł.stroje w capoeira
Stroje w capoeira nie są ujednolicone a powód tego jest dość drażliwy. Początkowo nie było czegoś takiego jak uniform, zamiast tego ćwiczyło się w codziennych ubraniach. Niektórzy twierdzą, że trend do ubierania się w Regional na biało wziął się z tego, iż
ludzie grali go po udziale w niedzielnej mszy, zaraz przed kościołem, a białe koszulki i spodnie upamiętniają białe ubiory, które zwykły być modne w tropikalnej Bahii. Inni twierdzą, że biały strój pomagał ocenić jakości gracza - jeżeli grał nisko i nie dotknął ziemi, jego strój pozostał czysty, co świadczyło, że musiał być dobry. Cóż, może to być prawdą, lecz nie musi. Faktem jest, że gracze Regional zaczęli nosić białe spodnie i koszulki dopiero pod koniec XX wieku. Natomiast gracze Angola, aby się odróżniać zaczęli nosić niebieskie spodnie i żółte koszulki. Dlaczego takie kolory? Po prostu były to kolory klubu piłkarskiego Ipiranga, ulubionej drużyny Mestre Pastinhy. I Angola i Regional są także ćwiczone bez koszulek [w Artes das Gerais wejście do akademii bez koszulki jest nie stosowne i obraźliwe - przyp. tłum.]. Obecnie tylko mężczyźni grają capoeira w ten sposób, nic jednak nie stoi na przeszkodzie by kobiety robiły to samo!instrumenty w capoeira
Berimbau
Berimbau jest zrobiony z drewnianego łuku, około 1,5 metra długiego, od 2 do 3,5 centymetra szerokiego w przekroju. Na jego grubszym końcu wykrawany jest mały kołek, do którego przymocowany jest stalowy drut. Drugi koniec pokryty jest skórzaną łatką, która zapobiega wrzynaniu się druta w pękające drewno. W dzisiejszych czasach drut wybierany jest z wnętrza starych opon samochodowych. Dawniej używano wnętrzności zwierzęcych. Wysuszona, wydrążona w środku tykwa, zwaną "cabaça" w portugalskim, służy jako pudło rezonansowe potęgujące dźwięk instrumentu. Szeroki , okrągły otwór wycinany jest w miejscu, gdzie dochodziła do owocu łodyga, a po przeciwnej stronie wiercone są dwie dziurki, przez które przepuszczana jest linka, łącząca "cabaça" z łukiem.Berimbau trzymany jest zazwyczaj w lewej dłoni razem z kamykiem, monetą albo metalowym guzikiem (vintém), który wytwarza jeden z dwóch dźwięków, zależnie czy dotyka się nim drut czy nie. Dźwięk berimbau wytwarzany jest w mom encie gdy drut uderzany jest drewnianą pałeczką (baqueta), długim na około dwanaście cali, który trzymany jest w prawej dłoni razem z małą, wiklinową grzechotką (caxixi). Dźwięk wysuszonych fasolek albo groszków wewnątrz caxixi wzbogaca i dodaje charakteru dźwiękowi berimbau.
Przez zbliżanie lub oddalanie "cabaça" od ciała grający może otrzymać różne modulacje tego samego dźwięku.
Wyróżniamy trzy typy berimbau, i w idealnym przypadku wszystkie trzy obecne są w Roda:
-Gunga z najgłębszym dźwiękiem, gra rolę basu; podtrzymuje rytm i normalnie gra podstawową wersję rytmu, bez żadnych wariacji.
-Médio, albo de centro, również znany po prostu jako berimbau, gra podstawowy rytm tak jak gunga; spełnia rolę podobną do rytmicznej gitary. Na przykład może grać podstawowy rytm, później podstawową wariację dla niego by wrócić z powrotem do podstawowego rytmu, itd.
-Viola lub violinha to berimbau z najostrzejszym dźwiękie m; jest odpowiedzialny z a wszelki synkopy i improwizacje. Rola, którą spełnia identyczna jest do gitary solowej.
Mestre Bimba używał zazwyczaj jednego berimbau w Roda, tak jak to możemy usłyszeć płycie jego gramofonowej "Curso de Capoeira Regional", gdzie śpiewa i chór mu odpowiada. Możemy usłyszeć, że używa berimbau de centro trzymając się podstawowego rytmu Sao Bento Grande, wraz z podstawowymi jego wariacjami . Co jest ciekawe pomiędzy piosenkami improwizuje na nim jak by grał na violinha. Struktura trzech instrumentów z niskim, średnim i wysokim dźwiękiem używana jest w wielu afrykańskich kulturach. Istnieje Afro - Brazylijska religia - candomblé - gdzie używane są trzy typy bębnów. Tam jednak bęben basowy spełnia role improwizującego ( w przeciwieństwie do violinha używanym w Capoeira). Ślady tej potrójnej struktury można zaobserwować również w zachodniej kulturze, mającej korzenie w kulturze afrykańskiej, tak jak w "rock-and-roll" z gitarą basową, rytmiczną i solową.
Bogactwo i zawiłość rytmów rekompensuje wszelkie melodyczne ograniczenia jaki może posiadać berimbau - gdy trzymany jest w rękach doświadczonego gracza, czasami aż trudno jest wyobrazić sobie, że posiada tylko dwie nuty. Ruchy graczy wewnątrz Roda odzwierciedlają rytmy grane. W zależności od granego rytmu, gra może być albo wolna i zwodnicza, szybka i agresywna, lub otwarta i harmoniczna.
Wyróżniamy wiele rytmów. Niektóre są uniwersalne, tak jak Angola, Sao Bento Grande, Sao Bento Pequeno. Inne specyficzne dla danego regionu, albo stworzone przez różne osoby. Tak dzieje się z praktykującymi Capoeira Regional, grającymi rytmy stworzone przez Mestre Bimba - Sao Bento Grande (de Regional), Cavalaria (de Regional), Iuna, Amazonas, etc.
Atabaqe
Atabaque jest bębnem, który używany był początkowo w afro-brazylijskich obrzędach i rytuałach, a następnie stał się instrumentem w muzyce Capoeira. Jest to duży bęben ustawiany zwykle na stojaku i uderzany rękami. Ze względu na rozmiar i brzmienie również dzieli się na rodzaje. Tak więc od największego do najmniejszego występują:-Atabaque Rum
-Atabaque Rum-pi
-Atabaque Le
Pandeiro
Pandeiro to odpowiednik europejskiego tamburynu. Pandeiro różni się jednak od tamburynu tym, że na obręcz napięta jest skóra. Dźwięki powstają poprzez uderzanie w skórę lub potrząsanie całym instrumentem. Gra ono rytm wspomagający grę gungi. Pandeiro zostało przywiezione do Brazylii w czasie pierwszej procesji Corpus Christi, która miała miejsce w Bahia w roku 1549. Od tego czasu afrykanie używali go przy wszelkiego rodzaju uroczystościach.Używany był później w Sambie, a następnie w Capoeira. Pandeiro stanowi nieodłączną część w Baterii (orkiestrze).Agogo
Są to dwa dzwonki (rzadziej trzy) umocowane na jednym uchwycie. Uderzane są drewnianym kołkiem. Różne rozmniary tych dzwonków powodują powstanie różnych dźwięków. Instrument ten wykorzystywany jest głównie przy capoeira Angola.Reco-reco
Jest to instrument najrzadziej używany. Stanowi go podłużny kawałek drewna z wyżeźbionymi szczelinami. Cienki patyczek przesuwany jest wzdłuż instrumentu co powoduje wydanie dźwięku. Przypomina troszkę tarkę do prania.capoeira regional
Mestre Bimba (Manoel dos Reis Machado), twórca i prekursor Capoeira Regional, urodził się w Engenho Velho de Brotas, Sao Salvador w stanie Bahia, dnia 23 listopada 1900 roku jako syn Luisa Cândido Machado (słynnego mistrza batuque) i Marii Martihni do Bonfim. Całe swoje dzieciństwo spędził wraz z ojcem na nauce batuque (forma tańca-walki, w której celem jest powalenie przeciwnika na ziemię korzystając tylko z kopnięć w nogi. Kilka technik capoeira wywodzi się w prostej linii z batuque np. banda). W wieku lat 12, Mestre Bimba poznał Capoeira, która od tego moment stała się częścią jego życia. Jego nauczycielem został Bentinho, kapitan statku pływającego pod banderą Navegaçao Bahiana. Bimba uczył się Capoeira Angola, a której naukę rozpoczął w roku 1918. Po latach poświęconych treningom i doświadczeniom, rozpoczął sam nauczanie Capoeira Angola z elementami batuque. Nowa forma Capoeira dzięki nowym metodom treningu, łączyła w sobie nowe techniki ataku i obrony (sekwencje). Te techniki (sekwencje) zaczęto nazy wać technikami Bimby lub "Cintura Desprezada". Gradacja (system gradacji) w Capoeira jest także dziełem Mestre Bimba. Pierwotny system gradacji zakładał noszenie kolorowej przepaski wokół szyi, zamiast sznura wokół pasa jak czyni się dzisiaj. Forma Capoeira propagowana przez Mestre Bimba wzięła swoją nazwę od akademii przez niego prowadzonej, nazwanej Centro de Cultura Física e Luta Regional (gdzie uczył Luta Regional Baiana), którą otworzył w roku 1932. Oficjalnie została ona uznana jednak dopiero w lipcu 1937 roku. Od tego momentu nauczanie lub ćwiczenie Capoeira było dozwolone tylko i wyłącznie za zezwoleniem policji i wyłącznie w oficjalnych, zarejestrowanych ośrodkach takich jak kluby, sale gimnastyczne czy akademie. W 1936 roku Mestre Bimba w celu promocji swojej nowej formy zgodził się przyjąć wyzwanie od każdego, niezależnie od tego jaką reprezentował sztukę walki. Mestre Gato powiedział kiedyś: "Mestre Bimba był wojownikiem z umysłem wojownika". Mestre Bimba pozostał niepokonany do czasu swojej śm ierci. Dzięki rozgłosowi jaki towarzyszył Capoeira, jej nowy styl Regional zaczął rozprzestrzeniać się po całej Brazyl ii. W roku 1953 Mestre Bimba został zaproszony do Pałacu Prezydenckiego, gdzie prezydent Gertuho Vargas uznał Capoeira jako sport narodowy i Brazylijską sztukę walki. Capoeira Regional jest technicznie dostosowaną wersją Capoeira Angola. Mestre Bimba przystosował ten styl poprzez wprowadzenie nowych technik jak np. galopante. Mestre dodał także swoje własne pokroju martelo. Niektóre z technik pochodzących z Capoeira Angola zostały przystosowane do Capoeira Regional. Mestre Bimba dodał wiele elementów obrotowych i gimnastycznych. Bez metod treningowych stosowanych przez Mestre Bimba, capoeira mogła podzielić los batuque i zaniknąć. W obecnej formie Regional cechuje się wiekszą szybkością gry i mniejszym udziałem malicia niż to jest w Capoeira Angola. Współcześnie Capoeira jest nauczana na całym świecie. Stworzenie stylu Regional w Capoeira sprawiło, że Mestre Bimba na stałe zapisał się wśró d legend Capoeira. Mestre Bimba był nie tylko twórcą i prekursorem Regional, był także doskonałym śpiewakiem i muzykiem . Stworzył wiele rytmów (toques) na Berimbau, m.in. Sao Bento de Regional, Amazonas i Iuna. Mestre Bimba zmarł 4 lutego 1974 roku w Goias w Brazylii, daleko od ukochanej Bahii. Przeszedł po niebie Capoeira jak olbrzymia tropikalna burza, której skutki daje się odczuć do dziś.capoeira angola
Nie jest znane pewne pochodzenie Capoeira Angola, niektórzy Mestres uważają, że pochodzi z Afryki, inni utrzymują, iż wyrosła w Brazylii. Z pewnością wiadomo jednak, że w Afryce istniał "taniec zebry" - N'Golo - który, przypominał Angolę. Był to rytuał, w którym czarni walczyli blisko siebie w kole zgromadzonych a nagrodą była dziewczyna z plemienia przegranego. Do dziś podobna forma ceremonii występuje w Nigerii pod nazwą Katagun. Prawdopodobnie głównym wydarzeniem, z powodu którego trudno dziś powiedzieć coś więcej na temat historii Angoli, jest zarządzenie ministra skarbu Rui Barbosy w rządzie Fonseci o spaleniu wszystkich dokumentów, dotyczących niewolnictwa, gdyż hańbią one imię Brazylii. Być może nie chodziło jednak o kształtowanie nowej historii, a o... Nazwa Capoeira Angola po raz pierwszy pod koniec XIX wieku. Na plantacjach, fazendach rzadko widywana, rozwijała się w wsiach zbiegłych niewolników tzw. quilombos. Po zniesieniu niewolnictwa "Złotym prawem" w roku 1888 Capoeira stawała się zjawi skiem coraz to powszechniejszym. Zaczęła się wprowadzać do miast , niosąc ze sobą niezbyt pochlebne opinie - pojawiały się wtedy pierwsze zapiski dotyczące capoeira w kodeksie karnym.
Po działaniach Rui Barbosy mających na celu zniszczenie materiałów mówiących o niewolnictwie i przeszłości czarnych w Brazylii capoeira przetrwała i stopniowo z walki przerodziła się w coś więcej, tworząc kulturę brazylijską. W tych to czasach rodziły się takie sławy jak: Mangangá Besouro, Valdemar, Totonho de Maré, Cobrinha Verde, Canjiquinha, Caiçara, Atenilo, Nagé Traíra, Porreta, Bento Certeiro i sławetny Vicente Ferreira Pastinha, którzy wybrali capoeira jako sposób życia, ćwiczyli i nauczali Capoeira Angola przez wiele lat, a także stali się twórcami Centro Esportivo de Capoeira w Salvador (Bahia). Capoeira Angola jest tradycyjną formą capoeira. W przeciwieństwie do Regional nie miała jednego "ojca". Najczęściej jednak wiązany z nią jest Mestre Pastinha jako największy filozof Capoeira Angola. Gra jest tu spokojniej sza, bardziej przemyślana - nie ma w niej miejsca na omyłkowe zderzenia, wszystko komponuje się w jeden płynny ruch. Tak jak w całej capoeira bardzo ważna jest muzyka. Typowa bateria w roda Angoli składa się z trzech berimbau, atabaque, dwóch pandeiro, agogo i czasem reco-reco. Występują tu też formy muzyczne charakterystyczne tylko dla Capoeira Angola tzw. ladainhas, będące zarazem czymś w rodzaju wstępu do roda i są śpiewane przez osoby wyższe rangą. Roda Angoli rożni się też innymi elementami - nie klaszczemy w niej i nie kupujemy gry (są grupy w których się kupuje). Występują tu także tzw. chamadas (przywołanie) - będące momentem, którym można chwilę odpocząć by zaraz potem ze zdwojoną czujnością przejść do gry.
Prawdziwi angoleiros noszą się troche inaczej, nieobce są im buty czy spodnie zaprasowane na kant. Koszulka ulubinego zespołu piłkarskiego mestre też może być ważniejsza niż biała camisa.
Najważniejszym jednak elementem Capoeira Angola jest malicia. Malicia jest tym co czyni capoeira z wodniczą. Robisz coś by tego nie uczynić, nacierasz by zrobić unik. Jest sprytem, jest myślą która pozwala oszukać twego przeciwnika. Jest to umiejętność, której uczysz się sam, nie nabywasz jej tylko na treningach.
capoeira carioca
W Rio de Janeiro, maltas (gangi uliczne) rekrutowały zbirów, zwanych w prasie "capoeiras" i wykorzystywały ich do wymuszania pieniędzy od ludzi. Politycy zatrudniali tych samych zbirów, żeby perswadowali elektoratowi, by głosował na nich, co w końcu doprowadziło do nowych zakazów wymierzonych w capoeira. Z tych czasów wzięło się też jedno ze starych określeń capoeira - vadiaçao, co znaczy mniej więcej tyle, co włóczęgostwo. Grana przez liczne rzesz rzezimieszków capoeira z Rio stała się bardzo ostra. Jej nauczyciele usunęli wszystkie piękne ruchy nieużyteczne w prawdziwej walce. Przykładowo kopnięcia były niższe, celując raczej w korpus, niż w głowę. Ręce były używane w różnoraki sposób by mylić przeciwnika, zadawać ciosy czy palcami atakować oczy.
Nie było tam muzyki, żadnych gwiazd czy jakiejkolwiek akrobatyki po za użyteczną w walce. W Capoeira Carioca był także prowadzony trening z bronią. Nie była to jednak broń palna ze względu na swą cenę, ale zwykłe brzytwy i pałki. Brzytwy były zwane Santo Cristo prawdopodobnie z powodu krzyżujących się wzorów. Pałki zwały się petropolis, co znaczy miasto Piotra, która to nazwa jest nazwą dzielnicy Rio, wiec prawdopodobnie tam rozwinęła się ta technika. Gangsterzy z Rio nosili czerwone jedwabne szale owinięte wokół swych szyi. Robili to głównie ze względu na dziarski wygląd i ukazanie przynależności do gangu, sami jednak mówili, że noszą go by chronić swe szyje od cięć brzytwą. (Zwykle brzytwa nie tnie jedwabiu, lecz plącze się w nim). W 1916 roku kapitan Ataliba Nogueira i porucznicy Lapa i Leite (wszyscy należeli do Żandarmerii Wojskowej) opublikowali kolejny "Podręcznik Capoeira". Skierowany do personelu wojskowego (capoeira była nadal zakazana przez prawo) był jednym z najlepszych książek o capoeira, jakie kiedykolwiek napisano. Autorzy z pewnością byli biali, gdyż w tamtych czasach mało który czarny mógł awansować do rangi wyższej niż sierżant. Oczywiście żołnierze i marynarze nie byli jedynymi uprawiającymi capoeira w Brazylii, tylko jedynymi, którzy publikow ali o niej książki. Capoeira Angola (podówczas nieznana pod tą nazwą) była formą praktykowaną głównie w stanach Bahia i Pernambuco. Jako że większość ćwiczących stanowili robotnicy o afrykańskim pochodzeniu, była w oczach białych niesmaczna, tak więc pozostawała nielegalna. Wtedy pojawiła się capoeira Regional. W tym wypadku jeden tylko człowiek dokonał zmian. Zwał się Manuel dos Reis Machado, ale lepiej znany był jako Mestre Bimba. (Jest już tradycją capoeira, że ludzie otrzymują przydomek. Nie jest to wymagane, lecz prawie każdy go ma).maculele
Maculele tak jak capoeira było praktykowane pod przykrywka tanca ,w okresie niewolnictwa, aby straznicy nie byli wstanie zauwazyc nauki ataku i obrony. Taniec-walka jest prowadzony w postaci malych kroczkow ze stopami blisko siebie jakby były w lancuchach i z duza iloscia ruchow biodrami do rytmu dawanego kijami. Kije, Esgrimas powinny być od 50 do 60 cm. Najlepsze drewno to Biriba, canzi albo pitia.
Muzyka, piesni pochodza z okresu niewolnictwa i maja afrykanskie korzenie, mowia one o sile i buncie ku wolnosci. Inne piesni mowia o Candomblé do Cabloco i niektorzy spiewaja piesni Vava'y - syna Mestre Popo.
Rytm Maculele jest grany na 2 albo jeszcze lepiej 3 Aabaques. I także na Agogo i Ganza. Tylko Ci ,którzy naprawde opanowali insturment powinni to grac.
Maculele, z Faco (maczety) nie jest czescia tradycji. Zostalo stowrzone w Bahia jako atrakcja dla turystow.
Mestre Popo kutlywowal afrykanskie tradycje Maculele i zostawil swoja wiedze i dziedzictwo rodzinie i synowi Vava. Mesre Popo zmarł 16 wrzesnia 1969.
samba de roda
Samba de roda - ten rytm zaprasza to tańczenia samby w roda Samba de roda pochodzi z Senzalas (niewolnicze mieszkania) gdzie niewolnicy, po ciężkim dniu pracy, zbierali się razem przy ogniu ,aby tańczyć w zmysłowy, erotyczny sposób ,aby zwrócić na siebie uwagę partnera, tańczyli do zaimprowizowanych rytmicznych klasków i bębnienia mużyków. Tutaj przedstawiona jest historia folkloru północno-wschodniej Brazylii, gdzie jest najbardziej różnorodna kultura na świecie i tańcem Brazylijczycy opowiadają historię życia codziennego . Termin Samba jest znany ze źródeł pisemnych od 1838 i zastąpił on termin Baruque od początku XX wieku. Pochodzenie słowa Samba nie jest do końca znane ale istnieje kilka wyjaśnień z afrykańskich jeżyków. Angolskie słowo Semba (dotkniecie brzucha) wydaje się być wątpliwe jako pochodna. Język Umbudu zna termin Esemba, Ohisemba, co znaczy tańczenie do klaskania rak. Jest tez Disamba z Kimbundu i Masemba z Kikoongo które znaczą wzajemne dotykanie się brzuchami. Ale Kimbundu zna także termi n Sesemba co oznacza taniec ze powleczonymi stopami. Wydaje się ze jest to kombinacja słów.puxada de rede
Puxada de Rede jest tradycyjną formą sztuki teatralnej odgrywanej w wielu prezentacjach Capoeira. Ta stara brazylijska legenda opowiada o rybaku który wypłynął na połów w nocy swą "Jangada" (ręcznie robiona łódź rybacka używana głównie w obszarze północno - zachodniej Brazylii). Żona rybaka miała złe przeczucia związane z jego rejsem i z tego powodu próbowała go zatrzymać przed wypłynięciem tamtej nocy. Rybak jednak wypłynął, zostawiając płaczącą żonę i wystraszone dzieci. Jego żona czekała całą noc na plaży na jego powrót. Nad ranem, około 5 kiedy rybacy zazwyczaj wracają z połowu, zauważyła "Jangada". Rybacy mieli bardzo smutne miły, niektórzy z nich nawet płakali, nie widziała jednak wśród nich swego męża. Jeden z rybaków powiedział ze jej mąż wypadł przypadkiem z łodzi. W chwili gdy zaczęli wyciągać siec, zauważono ze jego ciało splatane jest między rybami. Chwile później jeden z przyjaciół przyniósł ciało rybaka w swych dłoniach, dokonując tym samym rytualnego pogrzebu na plaży.
mestre bimba
(Manuel dos Reis Machado, 1900-1974)
Mestre Bimba urodził się w stolicy Bahia Salwadorze w 1900 roku, gdzie w 1912 roku zaczął uczyć się capoeira od kapitana żeglugi handlowej zwanego Bentinho. W wieku dziewiętnastu lat był już mistrzem, a jako że przedkładał aspekt walki nad ludyczny (choć oba prezentował bardzo dobrze), stał się doskonałym zawodnikiem ("fighterem") wygrywającym w walkach z bokserami, zawodnikami jiujitsu, itd. Nigdy nie walczył za pieniądze, tylko dla samej przyjemności, ale prawdopodobnie inni zarabiali stawiając na niego, bądź przegrywali stawiając przeciwko niemu. Mestre Bimba zarabiał pracując jako robotnik portowy. Chociaż nie umiał czytać i pisać, był przystojnym i inteligentnym człowiekiem, a ponieważ był słynnym zawodnikiem ("fighterem") niedługo zaczęli się do niego zgłaszać zamożni młodzi ludzie z prośbą o naukę. Z początku uczył ich w swym domu, ale do roku 1932 miał tak wielu uczniów, że zdecydował się otworzyć akademię. Była to pierwsza niewojs kowa szkoła capoeira w Brazylii, która istnieje do tej pory w tym samym miejscu. Prawdą jest, że Bimba wolał niektóre techniki bardziej, niż inne. Szczególnie lubił te, które nadawały się do walki, ale w przeciwieństwie do czysto brutalnej formy ćwiczonej w Rio, zachował on wiele tradycyjnych elementów capoeira, w tym i muzykę. W rzeczy samej był utalentowanym muzykiem, jeżeli chodzi o tradycyjne instrumenty: berimbau, caxixi i atabaque. Dodał także do nowotworzonej formy trochę modlitw i rytuałów z Candomblé. Bimba chciał nauczyć studentów mieszanki praktycznej walki i tradycyjnej kultury. Uczył ich więc grać na instrumentach, przygotowywać pułapki i zasadzki, oraz używać brudnych sztuczek. Opowiadał także o brazylijskiej raczej, niż afrykańskiej spuściźnie capoeira. Metody pedagogiczne, jakimi posługiwał się Bimba były prawdziwą innowacją i spowodowały przekształcenie się ze sztuki klasy pracującej w formę atrakcyjną dla bogatych białych. Oczywiście capoeira była nadal nielegalna. Aby otworzyć swoją szko łę Bimba nie mógł powiedzieć, iż uczy capoeira. Jednakże boks, zapasy czy judo były legalne, więc jeden z uczniów Bimby (młody prawnik) zasugerował, by Bimba użył po prostu innej nazwy. Wybraną nazwą była Luta Regional Bahiana, co można by przetłumaczyć jako styl walk z Bahia. Wszyscy jednak wiedzieli, czym był, więc zaczęli nazywać tę formę capoeira Regional. Bimba zmarł 5 lutego 1974 roku, mając wielu uczniów, wielu przyjaciół i niewiele pieniędzy.mestre pastinha
(Vicente Ferreira Pastinha, 1889-1981)
Pastinha urodził się 4 kwietnia 1889 roku. Jego ojciec był Hiszpanem, a matka czarną Brazylijką. Pełne imię mistrza to Vincente Joaquim Ferreira. Będąc chłopcem Pastinha pobierał naukę capoeira od czarnego Mestre Benidido. Do swych dwunastych urodzin stał się tak dobrym fighterem, że miał możliwość otrzymać pracę jako bramkarz w domu publicznym. (Niezła praca dla dwunastolatka, co?). Mając dosyć walki w pracy, Pastinha w roku 1941 otworzył szkołę capoeira, w której uczył starym sposobem, przez obserwowanie i naśladowanie, bez jakiejkolwiek formalnej metody, podtrzymując tym samym tradycję. Pastinha wraz ze swymi uczniami niedługo po tym zaczął dawać pokazy dla turystów w hotelach Salwadoru, stolicy Bahia, i nagrywać płyty z muzyką capoeira. To przysporzyło im mnóstwo przyjaciół pośród intelektualistów, którzy uważali Pastinhę za skarb czarnej kultury i pomagali mu w jego pracy. Bimba lubił Pastinhę i szanował za to, co robił. Sam osobiśc ie uczył wielu starych technik, które nie były użyteczne. Nie pozwalał ich wykonywać początkującym, ale zaawansowanych uczniów zachęcał do nauki tychże technik. Tak więc dziś jest powszechne dla capoeiristas praktykowanie obu "rodzin" (korzystając z terminu portugalskiego), Regional i Angola. Pastinha podzielił jego los Bimby, umierając w państwowym przytułku 13 listopada 1981 roku. Niemal w tym samym czasie capoeira zaczęła się rozpowszechniać na świecie, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Dwoma najbardziej znanymi pionierami byli Bira Alameida w Kalifornii i Jelon Vieira w Nowym Jorku. Niektórzy twierdzą, że nauki Vieiry wpłynęły na szaleństwo break dance'u w latach osiemdziesiątych, ale naprawdę zasługa ta należy się grupie tanecznej z Nowego Jorku o nazwie "High Times Crew".zumbi dos palmares
(1655 - 1695)
Był liderem jednego z najbardziej znanych quilombos (osady zakładane przez zbiegłych niewolników, głęboko w dżungli) o nazwie Palmares, które mieściło się na południu Pernambuco. Osada Palmares stawiała opór siłom kolonialnym przez 65 lat. Pod koniec 1694 roku jednak została ostatecznie zniszczona. Zumbi uciekł lecz został schwytany, uwięziony i stracony rok później. Stał się on narodowym bohaterem a jego imię dziś jest w Brazylii symbolem walki o wolność.20 listopada 1695 roku Zumbi z Palmares został podstępnie zamordowany, jego głowa została odcięta i wywieszona na placu w Recife.maculele
Dokładnie nie wiemy, jak Maculele miał na imię. Istnieje też wiele legend dotyczących jego osoby. Jedna z nich głosi, że był on młodym mężczyzną mieszkającym w małej wiosce. Pewnego dnia, gdy wszyscy mężczyźni poszli na polowanie został sam z kobietami i dziećmi. Podczas nieobecności mężczyzn zostali oni zaatakowani przez inną wioskę. Makulele biorąc w dłoń dwie maczety walczył z najeźdźcami do momentu w którym został zabity. Wtedy wielkie światło spadło z nieba na jego ciało i sprawiło, że młodzieniec wstał i walczył dalej, dopóki nie wybił wszystkich najeźdźców, poczym skonał. Na cześć jego i wydarzenia które miało miejsce w wiosce praktykuje się walkę pałkami - maculele.
besouro mangangá
(Manuel Henriques, 1897-1924)
Syn Joăo Grosso i Marii Haifa, Manuel Henriques, nauczył się capoeira od Tio Alípio (byłego afrykańskiego niewolnika). Tio Alípio dał Manuelowi Henriques apelido "Besouro Mangangá" z powodu jego zdolności szybkiego znikania zawsze kiedy był w pobliżu wojującej grupy albo stawał wobec niebezpieczeństwa. Był on sławnym i silnym capoeiristą, wieść że Besouro Mangangá ma nadprzyrodzoną siłę szybko się rozeszła .Powstała legendam która mówiła że Besouro nie tylko znikał kiedy stawał wobec niebezpieczeństwa ale też zamieniał się w dużego karalucha, aby przestraszyć wszystkoch dokoła. Legenda głosiła też ze miał "zamknięte ciało". Pewnego razu, gdy walczył z oddziałem policjantów, którzy przyjechali, aby aresztować capoeiriste, nie został zraniony a kule się od niego odbijały, jedyną bronią którą mógł zostać zabity był drewniany nóż. W 1924, w wieku 27, Besouro Mangangá został zaskoczony przez płatnego zabujce i zabity takim właśnie nożem.
manduca da praia
Żył on w środku XIX wieku w Rio de Janeiro. Był on bogatym człowiekiem biznesu a jednocześnie szanowanym capoeiristą. Nie należał do żadnego gangu - co w tamtych czasach, gdy Capoeira była mocno uciskana, było niespotykane. 27 razy był oskarżany o zranienie lub uszkodzenie komuś ciała ale nigdy nie został skazany ponieważ był silną osobowością i posiadał duże wpływy także wśród szanowanych obywateli i autorytetów. Manduca da Praia ostatecznie stał się sławny przez swoje zwycięstwo w pojedynku z portugalskim wysłannikiem zwanym Santana, który był wielkim wojownikiem i wyzwał go do walki.lampiáo
(Virgulino Ferreira da Silva, 1897-1938)
Virgulino Ferreira da Silva urodził się w 1897 roku. Mieszkał na pustyni cangaço, która mieści się w sercu Pernambuco. Regionalne i rodzinne waśnie były tam na porządku dziennym. Pewnego dnia podczas walki jego ojciec został zabity przez policję. Od tamtej pory on i jego gang były postrachem dla całego obszaru i dla policji. Miał wielu wrogów ale także, poprzez organizowanie festynów, świętowanie i zastraszanie, tłum po swojej stronie. W 1938 on i jego żona Maria Bonita zostali zamordowani przez armię.
